dohom@sanly.tm
Türkmenbaşy şäheriniň D.Azady köçesiniň 75-nji jaýy
Yslamabatda «Halkara parahatçylygy berkitmekde Bitaraplygyň roly» atly konferensiýa geçirildi

15-nji martda Türkmenistanyň Pakistan Yslam Respublikasyndaky ilçihanasy Parahatçylyk we diplomatik derňewleri instituty bilen bilelikde Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 30 ýyllygyna bagyşlanan «Halkara parahatçylygy berkitmekde Bitaraplygyň roly» atly halkara konferensiýa geçirdi. Bu barada ilçihananyň resmi saýtynda habar berildi.

Ilçi A.Möwlamow giriş sözünde Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 30 ýyllyk taryhy barada gürrüň berdi. Ol dünýä diplomatiýasynyň we halkara gatnaşyklaryň taryhynda ilkinji gezek Türkmenistanyň Bitaraplygynyň BMG tarapyndan degişli Kararnamalar bilen iki gezek ykrar edilendigini nygtady. Şeýle hem, ol ähli döwletleri dünýä tertibiniň esasy ýörelgesi hökmünde parahatçylyk we ynanyşmak ideýasyny durmuşa geçirmegiň syýasy, ideologiki, amaly taraplaryny öz içine alýan bilelikdäki işe başlamaga çagyryş bolup durýan başlangyç hökmünde 2025-nji Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynyň çäginde Türkmenistanyň işleriniň we ileri tutulýan ugurlarynyň Konsepsiýasy barada gürrüň berdi.

Habarda bellenilişi ýaly, Türkmenistanyň ilçisi Bitaraplyk syýasatyny goldan we goldaýan Ykdysady hyzmatdaşlyk guramasyna, Pakistanyň halkyna we hökümetine, şeýle hem ähli ýurtlara minnetdarlyk bildirdi.

Konferensiýada Pakistanyň Parlament işleri boýunça federal ministri Tarik Fazal Çaudri, BMG-niň Pakistandaky hemişelik utgaşdyryjysy Muhammet Ýahýa, Parahatçylyk we diplomatik derňewler institutynyň prezidenti hanym Farhat Asif, Pakistanyň Türkmenistandaky öňki ilçisi Tarik Osman Haýdar, Päkistanyň Milli goranmak uniwersitetiniň Halkara gatnaşyklar departamentiniň başlygy Kurram Ikbal we Şahid Zulfikar Ali Bhutto adyndaky Ylym we tehnologiýalar institutynyň Sosial ylymlary departamentiniň başlygy Tarak Wahid dagy çykyş etdi.

Çykyşlarda Bitaraplygyň örän uly mümkinçiliginiň we onuň ýörelgeleriniň halkara jemgyýetçiligi tarapyndan parahatçylyk, hoşniýetlilik we abadançylyk maksatlary üçin has giňden ulanylmalydygy, şeýle hem ýüze çykýan gapma-garşylyklary parahatçylykly ýollar bilen gepleşikler arkaly stol başynda çözmek üçin netijeli meýdança öwrülmelidigi bellenildi. Ylaýta-da, dünýäniň köp ýurtlary bilen özara bähbitli gatnaşyklary gurnamakda, şeýle hem halkara gatnaşyklary pugtalandyrmakda we ösdürmekde Bitarap Türkmenistanyň tejribesini öwrenmegiň we ulanmagyň maksadalaýyk boljakdygy nygtaldy.

Çäräniň dowamynda 30 ýyl mundan ozal «Marriott» myhmanhanasynyň hut «Crystall Ball Room» zalynda 1995-nji ýylyň hut 15-nji martynda Ykdysady hyzmatdaşlyk guramasynyň taryhy 3-nji sammitiniň netijesi boýunça halkara arenasynda ilkinji gezek Türkmenistanyň Bitarap statusyna bildirilen tutanýerli goldawy ykrar edýän we beýan edýän Yslamabat Jarnamasynyň kabul edilendigi barada aýdylmagy aýratyn simwoliki häsiýete eýe boldy.

Çärä Pakistanyň Daşary işler ministrliginiň wekilleri, Pakistanda akkreditlenen diplomatik wekilhanalaryň we BMG-niň agentlikleriniň hem-de halkara guramalaryň, Ykdysady Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Ylym Gaznasynyň ýolbaşçylary we işgärleri, Pakistanyň ylmy-derňew merkezleriniň wekilleri, işewür toparlarydyr ýerli habar beriş serişdeleriniň görnükli wekilleri gatnaşdylar.

Ähli Habarlar

Ähli Habarlar
Card image cap
Okt 27 2026
TDU-da Nurmyrat Saryhanowyň doglan gününiň 120 ýyllygy mynasybetli döredijilik duşuşygy geçirildi

Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetinde ýazyjy Nurmyrat Saryhanowyň doglan gününiň 120 ýyllygy mynasybetli, şahyryň döredijiligini wagyz etmek maksady bilen hem-de ýazyjynyň «Şükür bagşy» eseri esasynda düşürilen adybir filminiň baş gahrymanynyň keşbini janlandyran tehniki ylymlaryň doktory, professor, Magtymguly adyndaky Halkara baýragynyň eýesi Amandurdy Handurdyýew barada «Ýagşyny ýatlap...» atly döredijilik duşuşygy geçirildi. Bu barada uniwersitetiň resmi saýtynda habar berildi. Duşuşyga Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Magtymguly adyndaky Dil, edebiýat we milli golýazmalar institutynyň alymlary, ylmy işgärleri, uniwersitetiň professor-mugallymlarydyr talyp ýaşlary gatnaşdylar. Duşuşykda türkmen dili we edebiýaty fakultetiniň talyplary tarapyndan Nurmyrat Saryhanowyň «Şükür bagşy» powesti esasynda goýlan edebi-sazly kompozisiýa ýerine ýetirildi. Şonuň ýaly-da, Nurmyrat Saryhanowyň döredijilik ussatlygy, onuň eserleriniň golýazmalary hakynda çykyşlar bolup, «Şükür bagşy» eseri esasynda düşürilen adybir filminiň baş gahrymanynyň keşbini janlandyran Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetinde köp ýyllaryň dowamynda mugallymçylyk wezipesinde işlän, tehniki ylymlaryň doktory, professor, Magtymguly adyndaky Halkara baýragynyň eýesi Amandurdy Handurdyýewiň ýagty ýadygärligi hatyralanyp ýatlanylyp geçildi. Döredijilik duşuşygynyň dowamynda türkmen dili we edebiýaty fakultetiniň talyplary tarapyndan «Gün hakynda ballada» ady bilen çeper okaýyş görkezildi. Uniwersitetiň «Bagtyýarlyk owazlary» medeni merkeziniň dutarçysy tarapyndan «Şükür bagşy» filminden ajaýyp mukam ýerine ýetirildi.

Card image cap
Okt 23 2026
«Türkmennebit» Hazar deňziniň türkmen bölegini özleşdirmekde maýadarlar üçin şertleri mälim etdi

«Türkmennebit» döwlet konserni daşary ýurt kompaniýalarynyň Hazar deňziniň türkmen bölegini özleşdirmäge gatnaşmagynyň şertleri barada maglumat berdi. Bu barada Aşgabatda geçirilen «Türkmenistanyň nebiti we gazy» (OGT 2026) atly 31-nji halkara maslahatda we sergide konserniň başlygynyň orunbasary Batyr Jumaýew çykyş etdi. Onuň sözlerine görä, Hazar deňziniň milli bölegindäki uglewodorod serişdelerini özleşdirmek ýurduň nebit pudagyna maýa goýumlaryny çekmegiň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolmagynda galýar. Bu ugurda daşary ýurt kompaniýalary bilen hyzmatdaşlyk «Uglewodorod serişdeleri hakynda» Türkmenistanyň Kanunynyň esasynda amala aşyrylýar. Bu kanun nebit işlerini geçirmekde we önümi paýlaşmak hakynda şertnamalary baglaşmakda daşary ýurt maýadarlarynyň hukuklaryny kepillendirýär. Hazar deňziniň türkmen bölegi 30-dan gowrak ygtyýarnama meýdançasyna bölünýär. Gyzyklanma bildirýän maýadar bir ýa-da birnäçe meýdança boýunça «Türkmennebit» döwlet konsernine resmi ýüz tutup biler. Ýüz tutma seredilenden soň, konserniň hünärmenleri kompaniýanyň bellenen talaplara laýyk gelýändigini tassyklasalar, ol saýlanan meýdança boýunça göni, eksklýuziw häsiýete eýe bolmadyk gepleşiklere gatnaşmaga çagyrylýar. Gepleşikler üstünlikli tamamlanan ýagdaýynda taraplar önümi paýlaşmak hakynda şertnama ýa-da kanunçylykda göz öňünde tutulan başga bir şertnama baglaşýarlar. Önümi paýlaşmak hakyndaky şertnamadan başga-da, kanun roýalti we salgyt tölemek şertleri bilen konsessiýa şertnamasyny, bilelikdäki iş alyp barmak hakyndaky şertnamany, şeýle hem töwekgelçilikli hyzmatlary ýerine ýetirmek boýunça şertnamany baglaşmaga mümkinçilik berýär. Batyr Jumaýewiň düşündirmegine görä, kanunçylyk bu şertnamalaryň dürli görnüşlerini utgaşdyrmaga, şeýle-de halkara tejribesinde ulanylýan beýleki şertnamalardan peýdalanmaga ýol açýar. Ol maýadarlar üçin döredilen birnäçe kepilliklere aýratyn ünsi çekdi. «Ilki bilen, bu diňe bir görnüşli salgydy — peýda salgydyny we tebigy serişdelerden peýdalanmak hukugy üçin iki-üç görnüşli tölegi göz öňünde tutýan ýönekeýleşdirilen ýeňillikli salgyt ulgamydyr» — diýip, konserniň başlygynyň orunbasary belledi. Şunda maýadarlar beýleki hökmany töleglerden, ýygymlardan we paçlardan boşadylýar. Nebit işlerini geçirmek üçin getirilýän we daşary çykarylýan harytlaryň, materiallaryň hem-de enjamlaryň üpjünçiligi boýunça baglaşylýan şertnamalary Türkmenistanyň Döwlet haryt-çig mal biržasynda bellige aldyrmak talap edilmeýär. Potratçy enjamlar we materiallar import edilende ýa-da eksport edilende alynýan gümrük paçlaryndan we ýygymlaryndan, şol sanda öz paýyna düşýän gazylyp alnan uglewodorodlaryň möçberine degişli paçlardan boşadylýar. Bu ýeňillikler kömekçi potratçylara hem degişlidir. Mundan başga-da, maýadar uglewodorodlaryň öz paýyna düşýän bölegine erkin ygtyýar edip biler. Şol sanda nebiti goşmaça salgytlar, ygtyýarnamalar we rugsatnamalar bolmazdan nebiti gaýtadan işleýän zawodlarda gaýtadan işlemäge hem hukugy bardyr. Batyr Jumaýewiň habar bermegine görä, deňiz ýalpaklygynda önümi paýlaşmak hakyndaky şertnamalaryň çäklerinde konsern «Dragon Oil», «Petronas» we «ADNOC» kompaniýalary bilen hyzmatdaşlyk edýär. 2026-njy ýylyň iýun aýynda 19-njy we 20-nji bloklar boýunça önümi paýlaşmak hakyndaky şertnama «Türkmennebit» döwlet konserni, Malaýziýanyň «Petronas Carigali (Turkmenistan) Sdn. Bhd.» kompaniýasy hem-de «Hazarnebit» döwlet kärhanasy tarapyndan gol çekilip baglaşyldy. Mundan başga-da, «Petronas Carigali» bilen «Türkmennebit» döwlet konserniniň arasyndaky ylalaşyga laýyklykda, geologiýa-gözleg işleri başlandy. Häzirki wagtda 11-nji, 12-nji, 13-nji we 14-nji bloklarda iki ölçegli (2D) seýsmiki barlaglar geçirilýär. Çykyş edýäniň sözlerine görä, bu ädimler Türkmenistanyň «açyk gapylar» syýasatyna ygrarlydygyny we ýurduň maýa goýumlary üçin özüne çekijiligini tassyklaýar. Çykyşynyň ahyrynda Batyr Jumaýew «Türkmennebit» döwlet konserniniň halkara kompaniýalar bilen «deňhukuklylyk we özara bähbitlilik şertlerinde» gepleşik geçirmäge hemişe taýýardygyny aýtdy.