dohom@sanly.tm
75 D.Azady Street, Turkmenbashi
SANLY BILIM ULGAMY — DÖWRÜŇ TALABY

Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe bilim ulgamyny toplumlaýyn ösdürmek boýunça uly işler durmuşa geçirilýär. Şonuň netijesinde ähli bilim edaralarynda, şol sanda umumybilim berýän orta mekdeplerde hem ýaş nesle berilýän bilimiň mazmuny we hili yzygiderli kämilleşýär. Hormatly Prezidentimiziň döredip berýän şertleriniň netijesinde, bilim edaralarynda dünýä ölçeglerine laýyk gelýän täze tehnologiýalardan peýdalanylmagy, ylmyň soňky gazananlarynyň hem-de okatmagyň innowasion usullarynyň bilim ulgamyna ornaşdyrylmagy bilimiň hiliniň ýokary derejesini üpjün edýär.

Ýaşlara dünýä derejesinde bilim-terbiýe bermekde sanly bilim ulgamyna aýratyn orun degişlidir. «Türkmenistanda sanly bilim ulgamyny ösdürmegiň Konsepsiýasynyň” kabul edilmegi bolsa, bu ugurda alnyp barylýan işlerde has ýokary netijeleri gazanmaga mümkinçilik berýär. Hemmämize mälim bolşy ýaly, Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan döwletimiz syýasy, ykdysady hem-de medeni ugurlarda üstünlikler gazanyp, halkara derejede uly abraýdan peýdalanýar. Elbetde, jemgyýetimiziň umumadamzat gymmatlyklary esasynda ösmegi, ýaşlaryň kämil bilim almagy üçin döwrebap şertleriň döredilmegi täze mümkinçilikleri we çemeleşmeleri ýüze çykarýar. Bu bolsa ata Watanymyzyň syýasy, ykdysady we medeni ösüşlerine mynasyp goşant goşýan, dünýä ylmynyň gazananlaryndan habarly, bilimli nesliň kemala gelmeginde uly ähmiýete eýedir. Şeýlelikde, ýurdumyzyň bilim ulgamynyň ösüşi dünýäniň öňdebaryjy tejribesiniň esasynda sanly bilim ulgamyna doly geçilmegi, okatmagyň innowasion usullary bilen utgaşdyrylyp, maglumat-kommunikasiýa tehnologiýalarynyň bilimiň ähli basgançaklarynda giňden ornaşdyrylmagy bilen pugta baglanyşyklydyr.

«Türkmenistanda sanly bilim ulgamyny ösdürmegiň Konsepsiýasy» ýurdumyzda sanly bilim ulgamyny ösdürmegiň esasy ugurlaryny kesgitleýär. Bilim edaralarynyň arasynda özara ýeke-täk bilim toruny döretmek, ýaşlara berilýän bilimiň mazmunyny baýlaşdyrmak, hilini ýokarlandyrmak, okuw işinde uzak aralykdan berilýän bilimiň täze tehnologiýalaryny ulanmak Konsepsiýanyň esasy wezipeleridir. Şonuň bilen birlikde-de, bu resminama tehnologik täzeçilligi döretmegi we ýaýratmagy, bilim edaralarynyň tehnologiýa taýdan ösmeginiň çaltlandyrylmagyny, şeýle hem bilimiň ähli derejeleri üçin zerur elektron maglumatlar gorunyň döredilmegini we olara tor arkaly elýeterliligi üpjün etmegi göz öňünde tutýar.

Häzirki wagtda bilim edaralaryna maglumat-kommunikasiýa tehnologiýalary giňden ornaşdyrylýar. Bu tehnologiýalaryň ulanylmagynyň işjeňleşdirilmegi bilimiň hilini ýokarlandyrmaga we berilýän bilimleri yzygiderli berkitmäge ýardam edýär. Bilim edaralarynda elektron bilimi ýola goýmak we uzak aralykdan bilim tehnologiýalaryny peýdalanmak ösüşiň täze basgançagyna çykylmagyny üpjün edýär.

Konsepsiýanyň durmuşa geçirilmegi bilim edaralaryny ýokary tizlikli, giň zolakly tor aragatnaşygy bilen üpjün edip, ýokary hilli bilim hyzmatlaryny almak üçin giň mümkinçilikleri döredýär. Häzirki wagtda bilim bermegiň döwrebap usullarynyň biri bolan uzak aralykdan bilim almak görnüşiniň raýatlaryň bilim we hünär derejesini ýokarlandyrmaga ýardam berýändigini aýratyn bellemek gerek. Bularyň hemmesi, öz gezeginde, sanly maglumat jemgyýetindäki durmuşa uýgunlaşan şahsyýetiň kemala gelmeginde uly ähmiýete eýedir.

Sanly bilim ulgamy döwrüň talabydyr. «Bilim bermekde sanly tehnologiýalar giňden ulanylyp, uzak aralykdan okatmak we maglumatlary alyşmak işleri amala aşyrylar» diýip, Arkadagly Serdarymyz nygtaýar. Ylmyň we tehnikanyň gazananlaryndan, dünýäniň öňdebaryjy tejribelerinden netijeli peýdalanylmagy esasynda milli bilimiň ýokary derejesiniň üpjün edilmegi berkarar Watanymyzyň hemmetaraplaýyn ösmegine, ykdysady taýdan dünýäniň öňdebaryjy döwletleriniň hataryndaky ornuny pugtalandyrmagyna şert döredýär.

Sanly bilim ulgamlarynda tehniki goldawy bermegiň ýene bir usuly, edara taýdan goldaw programmalaryny guramakdyr. Bu programmalarda hünärmenler we bilim işgärleri, ulanyjylara olaryň ýüzbe-ýüz ýüze gelen tehniki meselelerini çözmekde kömek edip bilerler. Hünärmenleriň öz işlerini ödenmek arkaly amala aşyrmagy, ulanyjylara olaryň soraglaryna has çalt we netijeli jogap bermek üçin mümkinçilik döredýär

Sanly bilim ulgamlarynyň ösüşi bilen baglylykda, käbir ulgamlaryň we altynlardaky döredilen täze mümkinçilikleriň günsaýyn özgerýändigi nygtalyp geçilmeli. Meselem, maşyn öwrenişi, sun’iy intellekt we big data analizleri ulanyjylaryň mümkinçiligini ýokarlandyrmak üçün netijeli usullardyr. Bu tehnologiýalar arkaly ulanyjylara öz mümkinçiliklerini has gowy peýdalanmaga we problemleri çalt we netijeli çözmäge kömek edilýär.

Sanly bilim ulgamlaryna tehniki taýdan goldaw bermek, şol ulgamlarda özleşdirilen maglumatlary aňlatmak we ulanyjylaryň şahsy ösüşini üpjün etmek üçin möhümdir. Online öýjükler, goldaw programmalary we teklip edilýän täze tehnologiýalar arkaly, ulanyjylaryň bilim almakda we tejribe gazanmakda has netijeli ýagdaýda iş alyp barmaklary üçin giň mümkinçilikler döredilýär. Netijede, sanly bilim ulgamlarynda tehniki goldaw bermegiň möhüm aýratynlyklary jemgyýetiň ösüşine, şahsyýetiň üstünliklerine we döwrebap bilim ulgamynyň güýçlenmegine ýol açýar.             Ýaşlaryň döredijilik işi bilen meşgullanmagy, giň dünýägaraýyşly bolmaklary üçin hormatly Prezidentimiz ähli mümkinçilikleri döredýär. Goý, Gahryman Arkadagymyzyň jany sag, ömri uzak bolsun, il-ýurt bähbitli alyp barýan beýik işleri rowaçlyklara beslensin!

Mugallym: Orazsahadowa A.

Other articles

All articles
Card image cap
Oct 23 2026
Turkmenistan’s logistics system

Turkmenistan lies at the heart of Eurasia, between the Caspian Sea and its borders with Iran, Afghanistan, Kazakhstan and Uzbekistan. This position makes the country a natural link in transit routes between East and West and between North and South. In recent years it has been building a multimodal logistics system that unites road, rail, sea and air transport. The centerpiece of this system is the Turkmenbashi International Seaport. It has operated since May 2018 and has focused on stimulating international cooperation in transport and logistics. The new port more than tripled the country’s cargo handling capacity to 25–26 million tons per year. It is the largest cargo and passenger hub on Turkmenistan’s coast. In March 2026, a European Union delegation visited the port, where both sides discussed making effective use of the Trans-Caspian corridor’s potential. The port is a key part of the Caspian Sea–Black Sea corridor. Officials are discussing ways to increase freight traffic through the ports of Turkmenbashi, Baku, Poti, Batumi and Constanta. The Lapis Lazuli Corridor also forms a route from Afghanistan through Turkmenistan, Azerbaijan and Georgia to Turkey. On the railways, the Kazakhstan–Turkmenistan–Iran line, opened in 2014, connects Central Asia with the Persian Gulf. On the roads, highways link the country with Kazakhstan, Iran and Afghanistan, and new high-speed roads are being built toward Uzbekistan and Kazakhstan. In aviation, Ashgabat’s international airport and the new airports in the regions meet international standards. Speaking at the Central Asia + Japan Dialogue Summit, President Serdar Berdimuhamedov presented a strategy to turn the country into a key Eurasian logistics hub. He stressed that new routes should complement existing ones rather than replace them.

Card image cap
Oct 21 2026
The impact of ecosystem stability on human health

Ecosystem stability refers to nature's ability to maintain its own balance, biodiversity, and purity. Human health is directly dependent on the state of the environment. A stable ecosystem provides humans with essential baseline resources necessary for survival. The connection between humans and nature is profound, and ecosystem stability serves as a guarantee for both physical and mental human health. Clean Air and Water: Forests and plants purify the air by absorbing carbon dioxide and releasing oxygen. Natural water sources and healthy soils filter water, making it safe for drinking. Food Security and Soil Fertility: A stable soil ecosystem and rich biodiversity (such as insect pollinators for crops) ensure abundant and high-quality agricultural yields. Disease Prevention: Maintaining natural balance prevents the overproliferation of infection carriers (such as insects and rodents). The loss of biodiversity increases the risk of new viruses and diseases transferring to humans. Psychological and Mental Health: Natural environments, green spaces, and pristine ecosystems reduce stress levels, normalize blood pressure, and soothe the nervous system. Pharmaceutical Resources: More than 50% of modern medicines are derived from natural plants and biological resources. Richer biodiversity enhances the potential for discovering new lifesaving drugs. Prevention of Zoonotic Infections: Protecting natural habitats maintains crucial boundaries between wildlife and human populations, preventing the spillover of zoonotic viruses to humans. Climate Regulation: Forests and oceans regulate global temperatures. A stable climate protects communities from extreme heatwaves, droughts, and natural disasters. Safeguarding human health relies not only on healthcare systems but is fundamentally connected to protecting the ecosystem and maintaining its stability. A resilient environment is the foundation of a healthy, prosperous society. Preserving ecosystem purity is the most critical step toward securing the well-being of future generations.

Card image cap
Oct 19 2026
Digital Education — A Reliable Foundation for Development

In the Revival of the New Era of the Powerful State, under the leadership of the Esteemed President, the national education system is undergoing a fundamental modernization to align with international standards. In accordance with the "Concept for the Development of the Digital Education System in Turkmenistan," the integration of innovative technologies, artificial intelligence, and advanced digital tools into the educational process has become a priority of state policy. Equipping classrooms with modern multimedia facilities, interactive whiteboards, and high-speed internet significantly enriches the content of teaching. These reforms pave the way for providing the younger generation with a world-class education, assessing their capabilities, and discovering their talents from an early age. Today, artificial intelligence technologies make it possible to design personalized curricula tailored to the learning pace and fields of interest of each student. This modern, student-centered approach not only enhances the quality and accessibility of education but also automates teachers' daily administrative tasks, allowing them to focus entirely on creative pedagogical endeavors. Furthermore, the introduction of 3D modeling and CAD (Computer-Aided Design) software in vocational and secondary professional schools develops students' spatial thinking and engineering skills. Before working with real industrial equipment, youth learn to create designs and blueprints in a digital environment, which is highly essential for ensuring occupational safety in their future careers. Along with this, teaching the basics of web technologies and coding in educational institutions builds algorithmic and logical thinking in students. The younger generation is transforming from mere consumers of ready-made information into active drivers of the future digital economy, capable of independently developing digital products, websites, and software projects. Multimedia resources, interactive approaches, and gamified learning methods boost students' academic curiosity and create ideal conditions for an engaging learning experience. Evidently, the modern education system, harmoniously combining innovation and national upbringing, enhances youth curiosity and fosters the development of highly qualified professionals who will significantly contribute to the economic, scientific, and industrial progress of our Motherland. The state-led science and education policy, by turning technology into the most effective tool for learning, confidently secures the power and bright future of our country.