Türkmenistan Merkezi Aziýanyň, Hazar deňziniň we Eýranyň, Owganystanyň, Gazagystanyň, Özbegistanyň araçäklerinde ýerleşýär. Şeýle ýerleşiş ýurdy Gündogar bilen Günbatary, Demirgazyk bilen Günortany birleşdirýän tranzit ýoluň tebigy bölegine öwürýär. Soňky ýyllarda ýurtda awtomobil, demir ýol, deňiz we howa ulaglaryny bir ulgama birleşdirýän köpugurly (multimodal) logistika ulgamy bina edilýär. Ulgamyň esasy merkezi Türkmenbaşy halkara deňiz porty. Ol 2018-nji ýylyň maý aýyndan bäri işleýär we sebitdäki ulag-logistika hyzmatdaşlygyny ösdürmäge gönükdirilen. Täze port ýük geçirijilik kuwwatyny ýylda 25–26 million tonna çenli, ýagny üç esseden gowrak artdyrdy. Port Türkmenistanyň kenarýaka ýerlerindäki iň uly ýük we ýolagçy daşaýyş merkezi hasaplanylýar. 2026-njy ýylyň mart aýynda Europa Bileleşiginiň wekiliýeti portda bolup, Hazaryň üsti bilen geçýän Trans-Hazar ulag ýolunyň mümkinçiliklerini has netijeli ulanmak meselelerini ara alyp maslahatlaşdy. Port Hazar–Gara deňiz ugurly halkara tranzit ýolunyň möhüm bölegi. Türkmenbaşy, Baku (Alaty), Poti, Batumi we Konstansa portlary arkaly ýük akymyny artdyrmagyň mümkinçilikleri ara alnyp maslahatlaşylýar. Bulardan başga, Lapis-Lazuli ýoly hem Owganystan–Türkmenistan–Azerbaýjan–Gruziýa–Türkiýe ugruny düzýär. Demir ýol ulgamynda Gazagystan–Türkmenistan–Eýran demir ýoly aýratyn orun tutýar; ol 2014-nji ýylda açylyp, Merkezi Aziýany Parsy aýlagy bilen birleşdirdi. Awtomobil ulgamynda bolsa, Gazagystan, Eýran we Owganystan bilen baglanyşdyrýan awtoulag ýollary bar, Özbegistana we Gazagystana tarap täze ýokary tizlikli ýollar gurulýar. Howa ulaglary babatda Aşgabadyň halkara howa menzili we welaýatlardaky täze howa menzilleri döwrebap halkara ülňülere laýyk gelýär. Prezident Serdar Berdimuhamedow Merkezi Aziýa + Ýaponiýa dialog sammitinde çykyş edip, ýurdy Ýewraziýanyň möhüm logistika merkezine öwürmek strategiýasyny beýan etdi. Ol täze ýollaryň bar bolan ýollary çalyşmaly däl-de, olary doldurmalydygyny nygtady.

Berkarar döwletiň täze eýýamynyň galkynyşy döwründe Hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda ýurdumyzyň bilim ulgamy düýpli döwrebaplaşdyrylýar hem-de halkara standartlaryna laýyk getirilýär. «Türkmenistanda sanly bilim ulgamyny ösdürmegiň Konsepsiýasyna» laýyklykda, okuw-terbiýeçilik işine innowasion tehnologiýalaryň, emeli aňyň we öňdebaryjy sanly gurallaryň ornaşdyrylmagy döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugruna öwrüldi. Okuw otaglarynyň döwrebap multimedia enjamlary, interaktiw tagtalar we ýokary tizlikli internet ulgamy bilen üpjün edilmegi okatmagyň mazmunyny düýpli baýlaşdyrýar. Bu özgertmeler ýaş nesillere dünýä standartlaryna laýyk gelýän döwrebap ylym-bilim bermäge, olaryň ukyplaryny barlamaga we zehinlerini irki döwürlerden ýüze çykarmaga giň ýol açýar. Häzirki wagtda emeli aň tehnologiýalary her bir okuwçynyň maglumaty özleşdiriş tizligine we gyzyklanma ugruna görä şahsy okuw meýilnamalaryny düzmäge mümkinçilik berýär. Şahsyýete ýöneldilen bu döwrebap çemeleşme okatmagyň hilesini we elýeterliligini ýokarlandurmak bilen bir hatarda, mugallymlaryň gündelik hasabatlylyk işlerini awtomatlaşdyrmaga hem-de olaryň ünsüni bütinleý döredijilikli pedagogik gözleglere gönükdirmäge ýardam edýär. Şeýle hem, hünärment we orta hünär mekteplerinde 3D modelirleme hem-de CAD (Kompüter goldawly dizaýn) programmalarynyň amalyýete girizilmegi talyplaryň giňişlik oýlanmasyny we inženerçilik ukyplaryny ösdürýär. Ýaşlar real önümçilik enjamlary bilen işlemezden ozal, sanly gurşawda çyzgylar we taslamalar döretmegi öwrenýärler, bu bolsa geljekki hünärlerinde zähmet howpsuzlygyny üpjün etmekde uly ähmiýete eýedir. Munuň bilen bir hatarda, bilim ojaklarynda web tehnologiýalarynyň we kodlaşdyrmagyň esaslarynyň öwredilmegi okuwçylarda algoritmik we logiki oýlanmany kemala getirýär. Ýaş nesil diňe bir taýýar maglumaty sarp ediji bolman, eýsem özbaşdak sanly önümleri, internet sahypalaryny we programmalaýyn taslamalary döretmegi başarýan, geljekki sanly ykdysadyýetiň işjeň hereketlendiriji güýçlerine öwrülýärler. Multimedia serişdeleri, interaktiw çemeleşmeler we oýunlaşdyrylan okuw usullary bolsa okuwçylaryň derslere bolan ylmy höwesini has-da artdyrýar hem-de dersleri gyzykly özleşdirmäge şert döredýär. Görnüşi ýaly, innowasiýalar we milli terbiýe bilen utgaşdyrylan döwrebap bilim ulgamy ýaşlaryň bilesigelijiligini artdyryp, olaryň Watanymyzyň ykdysady, ylmy we senagat ösüşlerine saldamly goşant goşjak kämil hünärmenler bolup ýetişmeklerine şert döredýär. Döwletimiziň alyp barýan ylym-bilim syýasaty tehnologiýany ylym öwrenmegiň iň täsirli guralyna öwürmek arkaly, ýurdumyzyň kuwwatyny we ýagty geljegini ynamly üpjün edýär. Metbugat stilini, resmi adalgalary we grammatikany doly saklap, makalanyň rus we iňlis dillerindäki iň dogry hem-de kämil terjimesini taýýarladym. Gazyet ýa-da žurnalda çap etmek üçin doly taýýar görnüşdedir.

Tutuşlygyna alanyňda Hazar deňziniň biologik dürlüligi ösümlikleriň we haýwanlaryň 1814 görnüşden ybaratdyr, deňziň bize degişli böleginde olaryň 900-den gowrak görnüşi bar we olar, biröýjükli suwotulordan başlap ýokary derejeli ösümliklere çenli we kökaýajyklylardan, foraminiferlerden, günjümeklerden sapajyklylardan (žgutiklilerden) guşlara hem süýdemdirjilere çenli 50 sany taksonomiki birliklerden ybaratdyr. Olaryň ep-esli bölegi endemiklerdir we bu babatda Hazar deňzi saýýarymyzyň (planetamyzyň) iň täsin, deňsiz-taýsyz suw ýataklarynyň biridir. Hazar döwlet goraghanasynyň (HDG) biologik dürlüligi özünde görnüşleriň has-da boldugy bilen tapawutlanýar, sebäbi onuň düzümine diňe bir deňziň suw giňişlikleri däl-de, eýsem çäginde ösümlikleriň hem ýerüsti haýwanlaryň baý toparlary mesgen tutan käbir süýji suw ýataklary we gury ýeriň ep-esli meýdanlary hem girýär. Agzalan toparlaryň görnüş düzümi hem dürli-dürli we olaryň ençemesi wajyp biologik resurslardyr. Goraghananyň oňurgaly haýwanlarynyň iň köp sanlysy 19 otrýada degişli bolan, 311 görnüşden ybarat guşlar klasydyr. Deňziň bize degişli bolan böleginiň kenarlarynda dünýäde iň möhümleriniň biri hasaplanylýan Merkezi-Aziýa we Gündogar-Aziýa göçüş ýollary birigýärler. HDG-niň meýdanynyň Lastaýaklylar otrýadynyň ýeke-täk wekili, endemik, kaspi düwleniniň (Phoca caspica) ýaşamagy üçin uly ähmiýeti bar. HDG-niň biodürlüligi: oňurgaly haýwanlar-429g.ş; balyklar-48g.ş; ýerde-suwda ýaşaýanlar-2g.ş; süýrenjiler-26g.ş; süýdemdirjiler-42g.ş. olaryň birnäçesi Türkmenistanyň gyzyl kitabyna girizilen. Goraghanada ösümlikleriň 660 görnüşi, şol sanda pes derejeli ösümlikleriň (kömelekler, mohlar, lişaýnikler) 30-a golaý görnüşi we 9 sany sebit endemiklerini hem-de Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna girizilen 5 görnüş hem goşanynda, gülli ösümlikleriň 528 görnüşi bar. Goraghananyň ýalpak suwly kenarýaka zolagynyň ösümlik we haýwanat dünýäsiniň dürlüligi, biomassasy ýüzlerçe müň tonna ýetýän baý iýmit binýadyny üpjün edýär we uçup geçýän we gyşlaýan suw-batgalyk hem suwda ýüzýän guşlaryň köp mukdaryny Hazar goraghanasyna çekýär. Şu günki günlerde HDG-niň diýseň ba biodürliligini aýap saklamak üçin, ilatyň aýry-aýry toparlary bilen bilelikde ýa-da olaryň gatnaşmagyna tebigy baýlyklary peýdalanmaga alternatiw çemeleşilmegini üpjün etmek maksady bilen şol baýlyklary dolandyrmagyň täze şekilleriniň döredilmegi zerurdyr. Seýrek we endemik haýwanlaryň ýaşaýan mesgenlerini guramaçylykly syýahatlaryň, ýörişleriň geçirilmegi, ýerli jemgyýet toparlaryna-soobşestwolara ol haýwanlary promysel üçin ulanylandakydan has köp girdeji berip biler. Biodürliligiň köp obýekteleriniň (haýwanlarynyň we ösümlikleriň) gözellik babatdaky gymmaty, olaryň iýmit hökmündäki bazar nyrhyndan has ýokarydyr.