dohom@sanly.tm
Türkmenbaşy şäheriniň D.Azady köçesiniň 75-nji jaýy
Türkmebaşy şäherindäki Deňizçilik orta hünär okuw mekdebiniň talyp ýaşlarynyň arasynda ýaş neslimizi däp-dessurlarymyza, milli mirasymyza bolan hormaty, buýsanjy artdyrmak boýunça wagyz-nesihat duşuşygy geçirildi.

Biziň ýurdumyzda ruhy sagdynlyk, ahlak ýörelgeleri, halkymyzyň milli däp-dessurlary, urp-adatlary döwlet ösüşiniň ileri tutulýan ugurlarynyň hatarynda goýulýar. Halkymyzyň bäş müň ýyllyk şöhratly taryhy ýoly bar. Şol bäş müň ýyllyk taryhymyzyň ýüze çykaran däp-dessurlary bu günki gün ajaýyp edep-ekram mekdebi, tertip-düzgün bolup kalplara siňip gitdi. Hat-da ösen döwletleriň kämil kanunçylyk binýatlaryna-da gaýra dur diýdirýän halkymyzyň tüýs türkmençilige has bolan milli däp-dessurlary bar. Ata-babalarymyz müňýylyklaryň dowamynda durmuş mekdebiniň özboluşly kada-kanunlaryny işläp, umumy adamzat ýol-ýörelgelerine, edim-gylymlaryna, medeniýetine saldamly goşant goşupdyrlar. Jemgyýetde özüňi alyp barmagyň, belent nusgasyny görkezipdirler. Biziň däp-dessurlarymyzda adamzat ahlagynyň iň gowy sypatlary jemlenendir. Biziň adatlarymyzdan däp döräpdir. Däplerimizden dessur döräpdir. Ogul öýerilende, gyz çykarylanda toý tutmak däp, Toý tutulanda birnäçe dessurlar berjaý edilýär. Türkmeniň däp-dessurlaryndan urp-adatlaryndan halkymyzyň edep kadalary gelip çykypdyr we kämilleşipdir. Muňa salamlaşmak edebi, myhmançylyga barmak edebi, egin-eşik edebi, iýip-içmek edebi, gelin-gaýyn edepleri degişlidir. Şol edep kadalarynyň içinden perzendiň ene-atanyň öňündäki borjy, ata-enäniň perzendiň öňündäki borjy, doganyň-doganyň öňündäki borjy, raýatyň watan öňündäki borçlary syzylyp çykypdyr. Halkymyzyň milli däp-dessurlary we urp-adatlary türkmen halk döredijiliginiň içinden eriş-argaç bolup geçýär. Türkmen halk döredijiligi özüniň mazmuny, formasy boýunça ertekiler, şorta sözler, rowaýatlar, eposlar, läleler, monjukatdylar, hüwdüler, toý aýdymlary ýar-ýar, dürli sanawaçlar, halk aýdymlary, nakyllardyr atalar sözleri, matallar, yrymlar, ýalňytmaçlar, ýomaklar, ýareýjan ýa-da, dönem ýaly ýörgünli eserlere bölünýär. Däp-dessur döredijiliginde hüwdi aýdymlary, sallançakda ýatan ýaş çagalara degişlidir, ene-atanyň çaga-perzende bolan mähirli söýgüsi, olaryň edepli ekramly döwrebap adam bolup ýetişmekleri, elleriniň hünärli bolmagy ýaly möhüm göwün islegleri bilen baglanyşykly bolupdyr. Halkymyz özüniň milli gymmatlyklaryny ýagny milli şaý-seplerini, egin-eşiklerini, päkize türkmen bedewlerini, nepis halylaryny, durmuş edim -gylymlaryny, urp-adatlaryny ýer ýüzünde bolup geçen ownukly irili uruşlaryň içinden, ot-ýalynyň içinden asyrlaryň jümmüşinden alyp çykyp agyzla gapdyrman, toýnakla depdirmän biziň şu günlerimize ýetiripdirler. Däp-dessurlar geçmişi şu güne, şu güni ertire eltjek gymmatlyklardyr. Şonuň üçin däp-dessurlarymyzy, urp-adatlarymyzy, edep kadalarymyzy biziň her birimiz içgin öwrenip, olary ene-mamalarymyzyň öwüt-ündewleriniň üsti bilen, sahna folklor, oýunlarynyň ýagny hüwdileriň, läleleriň, üsti bilen ýaş nesliň aňyna ornaşdyrmak üçin terbiýeçilik usullarynyň ähli görnüşlerinden ýerlikli peýdalanmagymyz gerek. Halkymyz sözüňi diňläp aklyňa, geýmiňi synlap duýgyňa, işiňi görüp başarnygyňa, öýüňe seredip ömrüňe baha berýär. Jemgyýet maşgaladan başlanýar. Jemgyýeti sagdyn we arassa saklajak bolsaň, maşgalany arassa hem sagdyn saklamaly. Islendik milletiň ösüşiniň derejesi onuň medeniýetiniň kämilligi bilen kesgitlenýär.

Ähli Habarlar

Ähli Habarlar
Card image cap
Iýn 03 2022
BAGTYÝAR ÇAGALAR WATANYMYZYŇ BUÝSANJYDYR

Ýurdumyzda däp bolşy ýaly, 1-nji iýunda Türkmenistan dünýä jemgyýetçiligi bilen bilelikde Çagalary goramagyň halkara gününi belleýär. Çagalar, olaryň abadançylygy we sazlaşykly ösmegi baradaky hemmetaraplaýyn alada Garaşsyz, baky Bitarap Watanymyzyň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugrudyr. Bu syýasatda halkymyzyň gadymdan gelýän ynsanperwerlik ýörelgeleri hem-de parasatly ruhy-ahlak gymmatlyklary öz beýanyny tapýar. Öý-ojagy alaýaz edýän naşyja çagalar biziň bagtyýar durmuşymyzyň görki, maşgala binýadynyň örki hasaplanylýar. Ähli ýagşy arzuwlaryň, myrat-maksatlaryň wysal bolýan ýurdy bolan ata Watanymyzda hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda durmuşymyzyň gül-gunçalary, Watanymyzyň geljegi bolan çagalaryň ylymly-bilimli, edep-terbiýeli, watansöýüji, kämil şahsyýetler bolup ýetişmekleri üçin giň gerimli işler durmuşa geçirilýär. Çagalar hakyndaky alada döwlet syýasatynyň iň möhüm ugurlarynyň biri bolup durýar. Danalaryň aýdyşy ýaly, nirede bagtyýarlyk, parahatçylyk bar bolsa, şol ýerde çagalaryň şadyýan sesleri, gülküleri has belentden ýaňlanýar. Çaga owazy, çaga gülküsi ähli owazlardan tapawutlanýar. Gahryman Arkadagymyzyň «Türkmeniň döwletlilik ýörelgesi» atly kitabynda türkmençilikde ýedi sany zady ýüze sylmak parz hasap edilýändigi hakynda aýdylýar. Şol ýüze sylynýan durmuş pursatlarynyň biri hem täze dünýä inen çaga. Her bir zadyň öz görki bardyr. Öýüň görki, örki çagadyr. Maşgalanyň binýadynyň has-da ber­ke­me­gi hem ça­ga bag­ly­dyr. Ça­ga — yn­sa­nyň kal­by­ny, öm­rü­ni, dur­muşyny ýagtyldýar. Çagalaryň üýtgeşik, gyzykly, şadyýan dünýäsi kalbymyza ýakymlylyk, nuranalyk çaýýar. Ýurdumyzda enäniň, çaganyň saglygyny gorap saklamak babatda halkara guramalary bilen hyzmatdaşlygy ösdürmek, şeýle hem bu ugurda alnyp barylýan işleri kämilleşdirmek maksady bilen, Türkmenistanda çaganyň irki ösüşi bo­ýun­ça 2020 — 2025-nji ýyl­lar üçin Mil­li stra­te­gi­ýa­sy tas­syk­la­nyl­dy. Ça­ga­lar edaralarynyň işini kämilleşdirmek maksady bilen, «Türkmenistanda çaganyň irki ösü­şi­ni we mek­de­be taý­ýar­ly­gy­ny ös­dür­mek ba­bat­da 2020 — 2025-nji ýyl­lar­da mekdebe çenli çagalar edaralarynyň işini kämilleşdirmegiň Maksatnamasy» kabul edildi. Bu bolsa ata Watanymyz Türkmenistanda alnyp barylýan ähli üstünlikli öz­gert­me­le­riň ýaş nes­liň gel­je­gi­ne gö­nük­di­ri­len­di­gi­ni aý­dyň be­ýan ed­ýär. Şeý­le hem ýurdumyzda çagalaryň hukuklary we kanuny bähbitleri goralyp, bu babatda Türkmenistan Birleşen Milletler Guramasynyň Çagalar gaznasy bilen yzygiderli aragatnaşyk saklaýar we giň gerimli işleri alyp barýar. Birleşen Milletler Guramasynyň Çagalar gaznasynyň Türkmenistandaky wekilhanasy tarapyndan çagalaryň saglygy, ýaşaýyş-durmuşy, olaryň hukuklaryny goramak bilen bagly birnäçe işler durmuşa geçirilýär.